Cultuur is het middel; veiligheid het doel

 

Tijdens het congres Industriële Veiligheid zochten veel deelnemers naar inspiratie met betrekking tot het thema cultuurverandering. Het is een thema dat menig veiligheids-professional in de industrie grijze haren bezorgt, omdat men niet goed weet hoe men de collega’s zover krijgt, dat ze zich houden aan de afspraken en regels die er gelden binnen de organisatie. In het onderliggende artikel geven we tips en aanbevelingen hoe het naleven van veiligheidsregels verbeterd kan worden.

De basisvoorwaarden

Om gedrag in een bedrijfscultuur te kunnen veranderen, zijn een aantal belangrijke ‘spelregels’ noodzakelijk. Eén van de belangrijkste punten waarmee het naleven van veiligheidsvoorschriften valt of staat, is het voorbeeld dat gegeven wordt. Daar bedoelen we uiteraard niet mee, dat u aan de collega’s op de werkvloer moet laten zien hoe een regel nageleefd moet worden. Nee, we bedoelen hiermee dat de directie en/of het managementteam hierin het goede voorbeeld moet geven. Een veiligheidsplan slaagt alleen als de leiding uitstraalt dat zij waarde hechten aan de geldende veiligheidsvoorschriften en deze ook naleven. Goed voorbeeld, doet namelijk volgen. Het straalt daadkracht uit en laat zien waar zij als bedrijfsleiding voor staan. Dit is wellicht de meest logische voorwaarde van allemaal, maar ook de meest essentiële. Want als een leidinggevende zich bijvoorbeeld zonder PBM’s op de werkvloer begeeft, waar het niet is toegestaan, dan zullen de medewerkers het dragen van PBM’s ook niet zo serieus nemen.

De tweede, belangrijke voorwaarde is puur psychologisch: het zien en voelen van het nut en de noodzaak van een regel. Mensen gaan van nature pas over tot verandering in gedrag als men de zin ervan ziet en voelt. Waarom zou je anders je gedrag aanpassen? Zonder het zien en voelen is naleving van een veiligheidsmaatregel in ieder geval geen lang leven beschoren. Een maatregel wordt gecommuniceerd, men past het mogelijk een tijdje toe en men vervalt vervolgens weer in oude patronen. “Het ging op deze manier toch altijd goed?” “De kans dat mij iets overkomt, is zo klein.” Medewerkers moeten overtuigd zijn of raken, om bepaald gedrag blijvend te vertonen.

En om weer even bij de eerste voorwaarde te beginnen, deze voorwaarde geldt dus ook voor de bedrijfsleiding. Ook zij moeten het nut en de noodzaak zien en voelen. Als dit ontbreekt, dan ontstaan er vicieuze cirkels, die zichzelf in stand houden of juist versterken, omdat cynisme dan een rol gaat spelen. “Wat heeft het voor nut, zij volgens de regels toch ook niet op? Waarom ik dan wel?” Tijd om die cirkels te doorbreken.

 
 

"Veranderen is een proces van experimenteren, leren, vallen, weer opstaan en verbeteren."

 

Omdenken

In de problematiek met veiligheidscultuur ligt het voor de hand om te kijken naar welke regels er niet worden nageleefd en wat er fout gaat. Een andere manier van benaderen is, het kijken naar wat wel goed gaat en welke regels wel worden opgevolgd. Dit zijn namelijk de reeds behaalde successen. Leer hiervan. Waarom houdt men zich wel aan deze regels? Zijn ze eenvoudiger op te volgen? Is het nut en de noodzaak hiervan duidelijker zichtbaar? Door de successen te analyseren, kan je de problematiek met nieuwe inzichten benaderen. Met soms hele verrassende, positieve resultaten tot gevolg.

Een ander aspect dat, mits juist ingezet, kan bijdragen aan een positieve verbetering van de veiligheidscultuur is gamificatie. (Zie ook ons vorige artikel Anders kijken, is méér zien). Hierbij worden speltechnieken gebruikt om menselijk gedrag positief bij te sturen. Betrek mensen uit verschillende groepen en lagen van de organisatie bij het traject om te brainstormen over deze spelideeën. Dit creëert hoogstwaarschijnlijk niet alleen enthousiasme, maar zorgt er tevens voor dat ze zich betrokken en verantwoordelijk gaan voelen. Het kunnen meedenken activeert en motiveert.

En tot slot bestaat er uiteraard ook nog de mogelijkheid om techniek in te zetten, om patronen te doorbreken en gedrag te veranderen. Veiligheidssystemen en crisismanagementsystemen kunnen dusdanig ingericht worden, dat men automatisch de juiste procedures volgt. Het gebruiksgemak en het ‘niet-meer-zelf-te-hoeven-nadenken’ vergoot de veiligheid aanzienlijk. Actiepatronen geven exact aan welke maatregelen in welke volgorde genomen moeten worden. De systemen zijn tegenwoordig zo ‘smart’ in te richten dat de voordelen die hiermee behaald worden voor een enorme verbeteringsslag zorgen. De investering verdient zich op die manier weer snel terug.

 
 
 

Dit artikel is speciaal geschreven voor de veiligheidsprofessional in de industrie. Volg ons op LinkedIn of Twitter om maandelijks één van onze artikelen te lezen die speciaal voor uw branche zijn geschreven en gaan over het thema veiligheid. Bosch Security Projects is namelijk dé specialist als het gaat om veiligheid, beveiliging en andere gebouwgerelateerde oplossingen. Meer weten? Neem dan contact met ons op.